Sagen en legenden 23 - naverteld door Aart van Rossum

Tekening: @Joris van Rossum

De Monstransboon

Naast de bruine en de witte boon, schijnt er ook een monstransboon te bestaan. Maar bijna niemand kent hem. Hij heet zo, omdat er een tekening op staat, die veel lijkt op een monstrans en een hostie. Het schijnt, dat er zelfs rozenkransen bestaan die uit deze bonen zijn samengesteld. Niet veel mensen kennen ze. Ze zijn dan ook niet in de winkel te koop. Ze zijn echter wel eetbaar en sommige mensen planten hem en delen de oogst uit aan familie en vrienden.

Rond deze boon zijn verschillende legenden ontstaan. Zo is er een verhaal, dat vertelt van een inbreker, die uit een kerk een monstrans gestolen had. Deze diefstal zat hem niet lekker, want hij vreesde Gods wraak. Daarom begroef hij het kostbare voorwerp in een akker. Toen de boer deze akker wilde ploegen, bleef zijn paard plotseling stilstaan. Hij wilde voor geen goud verder. De boer groef vóór het stil staande paard een kuil en vond toen de gestolen monstrans. Hij pakte hem vol eerbied op en bracht het kostbare voorwerp terug naar de kerk. Even later pootte hij bonen in deze akker en… toen hij deze oogstte, zag hij tot zijn verbazing, dat alle bonen getekend waren met een monstrans.

Een ander verhaal vertelt van een kloosterbroeder aan wie de verzorging van de kloostertuin was toevertrouwd. Op een kwade dag sloegen vijandige troepen op de poort op zoek baar buit. Nog juist op tijd wist de broeder de uitgestalde monstrans van het altaar te halen en in de tuin te begraven. Het klooster werd geplunderd en in brand gestoken door de woeste legerbende. Ook een aantal monniken werd gedood, waaronder broeder tuinman. De anderen vluchtten naar veiliger oorden en zo wist niemand meer waar de monstrans gebleven was.

Vele jaren later, toen het klooster weer was opgebouwd en er opnieuw monniken hun intrek in hadden genomen, plantte de nieuwe broeder tuinman bonen in de oude tuin. De oogst enkele maanden later leverde vruchten op… getekend met de monstrans. Men ging zoeken naar de oorzaak hiervan. Men groef de tuin om en vond de oude monstrans.

Elders wordt dit verhaal weer anders verteld: Midden in het oorlogsgeweld hadden monniken voor hun vlucht naar veiliger gebied de monstrans begraven in hun tuin. Toen zij in vrede maar verarmd konden terugkeren hadden ze als voedsel alleen twee zakken bonen bij zich: één zak met witte, de andere met bruine bonen.

Ze pootten de bonen op 13 mei in hun tuin en oogsten ze op 13 oktober. Maar de bruine hadden slechts weinig vrucht gedragen, terwijl de andere een grote zak vol dikke bonen opleverde… met het teken van de monstrans erop! Dat bracht hun op het idee van de verborgen schat. Ze groeven hem op en plaatsten hem weer op het altaar van hun kerk.

De laatste versie van dit verhaal gaat over een priester die met zijn gelovigen tijdens een processie de weg nam door een bonenveld. Toen de bonen geoogst werden, vertoonden ze alle de tekening.

Welk van de verklaringen de juiste is? Niemand kan het zeggen. Maar de gelovige mensen eten ze met veel eerbied en vertellen daarbij hun kinderen één van de legenden van de monstransboon.